XDA Developers tarafından “Microsoft’un ücretsiz aracı, Görev Yöneticisi’nde görünmeyen tüm başlangıç uygulamalarını ortaya çıkarıyor” başlığıyla aktarıldığı kadarıyla,
Windows 11’de yavaş açılışların temel nedeni görünür başlangıç uygulamalarıyla sınırlı değildir. İşletim sistemine eklenen özellikler ve arka planda çalışan hizmetler ile kullanıcıların yıllar içinde yüklediği üçüncü taraf yazılımlar, başlangıçta çalışan öğe sayısını artırarak önyükleme süresini uzatabilir.
Çoğu kullanıcı, başlangıçta çalışan programları Görev Yöneticisi’ndeki Başlangıç uygulamaları sekmesinden denetler. Bu bölüm, önyükleme sırasında devreye giren bütün öğeleri göstermediğinden eksiksiz bir değerlendirme için Microsoft’un ücretsiz Sysinternals aracı Autoruns kullanılabilir.
Görev Yöneticisi tüm başlangıç öğelerini göstermez
Sadelik için tasarlandığından kapsamı sınırlıdır
Görev Yöneticisi, başlangıç öğelerini azaltmak için tek başına yeterli görünmese de önyükleme sırasında çalışan uygulamaların büyük bölümünü ve son açılış sürelerini gösterir. Buna karşılık yalnızca kullanıcıya ait Başlangıç klasörünü, tüm kullanıcıların erişebildiği ortak başlangıç klasörünü ve standart kayıt defteri anahtarlarını tarar.
Uygulamalar, Görev Yöneticisi’nin incelemediği başka mekanizmalar üzerinden de çalışabilir. Görev Zamanlayıcısı, daha derin kayıt defteri konumları, Windows hizmetleri ve Explorer eklentileri bu kapsama dahil değildir. Başlangıç uygulamaları sekmesi, kullanıcıların devre dışı bırakabileceği yaygın programları önceliklendirecek şekilde tasarlanmıştır; önyükleme sırasında devreye giren bütün bileşenlerin teknik haritasını sunmayı amaçlamaz.
Bu nedenle, sekmede görülen öğelerin tüm başlangıç sürecini kapsadığı varsayılabilir. Buna rağmen açılış süresi uzuyorsa, sorunun kaynağı Görev Yöneticisi’nde görünmeyen öğelerde olabilir. Autoruns, önyükleme sırasında çalışan program, işlem ve hizmetleri daha kapsamlı biçimde görünür kılar.
Autoruns, Görev Yöneticisi’nde görünmeyen başlangıç öğelerini ortaya çıkarır
Başlangıç yükünü değerlendirmek için daha güçlü bir görünüm
Autoruns ilk çalıştırıldığında güvenlik bildirimi onaylandıktan sonra önyükleme sırasında devreye girebilecek program, işlem ve hizmetleri listeler. Her Şey sekmesi, Windows’un açılışta yüklediği kayıtları tek bir görünümde sunar. Ayrıntıları incelemek için Oturum Açma, Zamanlanmış Görevler, Explorer, Hizmetler, Sürücüler, Internet Explorer, AppInit ve Bilinen DLL’ler gibi ayrı bölümler bulunur.
Bu görünüm, uzun süre önce kaldırılmış yazılımlardan kalan zamanlanmış görevleri, silinmiş programlara ait kabuk uzantılarını veya var olmayan dosyaları gösteren kayıt defteri girdilerini ortaya çıkarabilir. Söz konusu öğeler, Görev Yöneticisi’nde açılış açısından etiketlenebilen seçenekler olarak görünmez.
Yanlış bir öğeyi devre dışı bırakma veya silme riskini azaltmak için Autoruns üzerindeki Seçenekler bölümünde Hide Windows Entries ve Hide Microsoft Entries alanlarının işaretlenmesi önerilir. Bu ayarlar, kritik Windows ve Microsoft girdilerini görünümden gizleyerek temizlik işlemlerinde daha temiz bir çalışma alanı sağlar.
Autoruns kullanımında güvenli temizlik esastır
Şüpheli görünen her öğe otomatik olarak silinmemelidir
Windows ve Microsoft girdileri gizlendikten sonra geriye çoğunlukla imzasız ve üçüncü taraf yazılımlara ait öğeler kalır. Temizlik işlemine, “File not found” ifadesinin yer aldığı ve sarı renkle vurgulanan kayıtlarla başlanabilir. Bu girdiler genellikle güvenle kaldırılabilir; çünkü artık sistem üzerinde bulunmayan bir dosyayı veya konumu işaret ederler.
Pembe renkle işaretlenen kayıtlar, Windows tarafından doğrulanmayan yazılım öğelerini belirtir. Bunlar mutlaka zararlı değildir; qBittorrent ve SignalRgb gibi bilinen uygulamalar da bu şekilde listelenebilir. Bilinen DLL’ler bölümünde ise çok sayıda “File not found” girdisi görülebilir. Bu kayıtlar genellikle 64 bit Windows öğelerinin 32 bit karşılıklarıdır veya bir dosya konumu içermediğinden çoğu zaman yok sayılabilir.
Tipik bir sistemde, Oturum Açma bölümünde OneDrive kaldırıldıktan aylar sonra bile OneDriveSetup kaydının kaldığı görülebilir. Zamanlanmış Görevler bölümünde de Görev Yöneticisi’nde etkin görünmeyen SanDisk Dashboard bildirim yöneticisi gibi arka plan görevleri saptanabilir. Bu tür kayıtlar, başlangıç yükün değerlendirilmesinde Görev Yöneticisi’nin sunamadığı ek bilgi sağlar.
Autoruns, başlangıç öğeleri üzerinde kapsamlı denetim sağlar
Ücretsiz bir araç olmasına rağmen Autoruns, Görev Yöneticisi’ndeki Başlangıç uygulamaları bölümünün gizlediği kayıtları kapsamlı biçimde görünür kılar. Var olmayan dosyaları işaret eden veya tanınmayan üçüncü taraf uygulamalarla ilişkili öğeler, doğrulama yapıldıktan sonra devre dışı bırakılabilir veya kaldırılabilir. Böylece başlangıçtaki gereksiz yükün azaltılması ve önyükleme sürelerinin iyileştirilmesi mümkün hâle gelir.