XDA Developers tarafından “Linux, Freax olarak adlandırılacaktı; isim Linus Torvalds'a sorulmadan değiştirildi” başlığıyla aktarıldığı kadarıyla,
Linux'u hiç kullanmamış dahi olanların büyük bölümü, bu işletim sisteminin adını duymuş; en azından maskotu olan Tux Penguen'i görmüş olabilir. Linux, bir gün aniden ortaya çıkarak sorunsuz biçimde gelişmiş gibi algılanabilir; ancak gerçeklik bu algının tam aksine biçimlenmiştir. Linux, 1992 yılında "eski teknoloji" olarak nitelendirilmesi ve Unix'in hukuki bir dava sürecine dahil olmasının ardından popülerlik kazanması gibi bir dizi kritik evreden geçerek bugüne ulaşmıştır.
Linux'ün tam anlamıyla yükselme sürecine girmeden önce kendi sonunu kendisi yazmış olma ihtimali... Sistemin teknik altyapısı veya dış koşullar değil, yalnızca adı nedeniyle ortadan kaybolup gitmiş olabilir miydi? Linux'ün orijinal adının işletim sistemini kesin biçimde unutulmuşluğa gönderip göndermeyeceğini söylemek mümkün değildir; ancak bu ismin sistemin gelişimine herhangi bir katkı sağlamayacağı açıkça görülmektedir.
Linux'ün Orijinal Adı "Freax" Olacaktı
Freax, aynı profesyonelliği yansıtmıyor
1991 yılında Linus Torvalds, Intel 80386 tabanlı bir klon bilgisayar ve MINIX işletim sisteminin bir kopyasına sahip olmuştu. MINIX günümüzde hâlâ varlığını sürdürmekle birlikte, 1990'ların başında öncelikli olarak işletim sistemi programlamayı öğrenmek isteyenler için bir kaynaktı. Torvalds, MINIX ile yakından ilgilenmiş ve kendi işletim sistemini geliştirmeye karar vermişti; ancak söz konusu olan, bu sisteme hangi ismin verileceğiydi.
İsim olarak Linux, kendi adı ile "Unix" kelimesinin birleşimi olarak düşünülmüştü. Ancak işletim sistemini kendi adını taşıyan bir isimle anmanın biraz bencilce olduğu değerlendirilmiş ve başlangıçta "Freax" ismi tercih edilmiştir. "Freax", "Freaks" kelimesinin bir varyasyonu olup, dönemde Unix tabanlı sistemlerde kullanılan X harfiyle sonlandırılmıştı. Kusursuz bir isim olmasa da Torvalds bu çalışmayı kişisel bir proje olarak yürütüyordu; bu nedenle isim konusu fazla önem taşımamaktaydı.
Ancak, Linus'un izni olmadan "Linux" olarak yeniden adlandırıldı
Sonradan bakıldığında doğru bir hamle
Torvalds işletim sistemi üzerinde çalışmaya başladığında, MINIX haber grubuna e-postalar gönderdi. Abonelerden biri, Helsinki Teknoloji Üniversitesi'nde görev yapan ve FUNET (ftp.funet.fi) FTP sunucusu için gönüllü yöneticilik yapan Ari Lemmke idi. Lemmke, Torvalds'in çalışmalarını ve Linux ile Freax gibi proje için potansiyel isimleri biliyordu.
Torvalds işletim sistemi fikrini kamuoyuyla paylaşınca, Lemmke onunla iletişime geçti ve isterse işletim sistemi dosyalarını barındırmak için FTP sunucusunda yer olduğunu iletti. Torvalds, projenin o sırada "Freax" adı altında yürütüldüğünü belirtti; ancak Lemmke dosyaları barındırmak için FTP sunucusunda klasörleri oluştururken bir yönetici kararı almıştı.
Lemmke, "Freax" ismini gerçekten, gerçekten sevmiyordu. Bunun nedenini anlamak oldukça kolaydı; bu, gençliğinde havalı görünen ancak ilerleyen yaşta pişmanlık duyulan isimlerden biri niteliğindeydi. Torvalds, Linux'in temellerini atan 21 yaşındayken, Lemmke muhtemelen genç Torvalds'in bu günü utanarak hatırlayacağını öngörmüştü. Bu nedenle klasörleri "Freax" yerine "Linux" olarak adlandırmıştı.
Torvalds, adı düzeltmekle uğraşmadı; hatta "Freax" isminin biraz fazla gayri resmi olduğunu derinlerde seziyor olabilir. Sonuçta "Linux" adını benimsedi ve bu isim onlarca yıl boyunca değişmeden kaldı.
Linux tamamen tartışmasız geçmedi
Kendi sorunları vardı
"Linux" adı, "Freax" kadar tartışmasız olmasa da, 1990'larda yeni bir tartışma konusu oldu: "Linux" adının, sistemin içerdiği yazılımın adını da yansıtması gerektiği savunuldu. Topluluk 1992'den itibaren Linux ve GNU'yu birlikte anmaya başladı; "Linux/GNU" ve "GNU/Linux" önerileri sunuldu, ayrıca Torvalds'un yanıt verdiği "Lignux" gibi daha çok tartışma yaratan bir öneri daha ortaya atıldı. Lignux önerisi topluluk tarafından benimsenmedi.
Bu noktada sıklıkla "ardından topluluk meseleyi kapattı ve herkes mutlu sona ulaştı" denir; ancak söz konusu olan, büyük ölçüde internet tartışmalarına ve dağıtım kamplaşmasına dayanan özgür yazılım topluluğu. 2020'lerin bu yanında, örneğin Facebook gibi platformlarda bile, bu on yıllık tartışmanın hâlâ sürdüğüne ilişkin izler bulunabiliyor.
Linux'in adı, ilk bakışta düşünülenden daha fazla sorun yarattı
Linux'in aslında bu adla anılmayacağını öğrenmek ilgi çekici; alternatif bir senaryoda "Freax çekirdeğini" kullandığımızı düşünmek ise düşündürücü. Ne olursa olsun, Linux, önerilen adlar arasında kalıcı olan seçim oldu.